دیگ آبگرم یا بویلر چیست؟

در موتورخانه و سیستم های حرارت مرکزی یک قسمت مهم وجود دارد که آن را با نام دیگ آبگرم با بویلر می شناسند. این سیستم علاوه بر اینکه در موتور خانه های خانگی کاربرد دارد، در صنایع مختلف هم مورد استفاده قرار می گیرد. 

تعریف بویلر یا دیگ آبگرم

 

دیگ آبگرم یک مخزن تحت فشار می باشد که در آن سیال مورد نظر گرم شده و مورد استفاده قرار میگیرد.اساس کار دیگ آبگرم به این صورت است که انرژی حرارتی که از احتراق سوخت مشعل حاصل می شود را به داخل خود منتقل کرده و در اثر این کار آب گرم ایجاد شده توسط یک پمپ مخصوص به گردش در می آید. در اثر این گردش، آب گرم بخشی از انرژی خود را از دست می دهد و سرد می شود و دوباره برای گرم شدن به داخل دیگ یا بویلر باز می گردد و فرایند به همین شکل تکرار می شود.

انواع دیگ آبگرم 


دیگ آب گرم و بویلر ها بر اساس شاخص های مختلفی طبقه بندی می شود که در ادامه به آنها اشاره می کنیم:
دیگ آبگرم بر اساس دمای سیال 
این نوع دیگ را دیگ آب داغ هم می گویند. در دیگ های معمولی دمای آب باید ۹۰ درجه سانتیگراد باشد. در شرایطی که فشار داخل دیگ افزایش پیدا کند و با استفاده از سیستم انبساط بسته دمای آب از ۹۰ درجه به ۱۰۰ درجه افزایش پیدا کرده و در این حالت بویلر را دیگ آب داغ می گویند. بیشترین دمایی که این نوع دیگ می تواند تحمل کند در حدود ۱۳۰ درجه سانتیگراد است. در این نوع دیگ ها به دلیل اینکه سیستم بسته است دما افزایش پیدا کرده اما تبخیر صورت نمی گیرد. از این نوع دستگاهها برای صنایعی استفاده می شود که نیاز به دمای بالای ۱۰۰ درجه سانتیگراد دارند. از جمله صنایعی مانند کارخانه های مواد غذایی و لبنی که عموما از انها برای پاستوریزه کردن شیر استفاده می شود.


بویلریا دیگ آبگرم

انواع دیگ آبگرم بر اساس مسیر گازهای حاصل از احتراق شعله 


دیگ آبگرم تک پاس

نسل اول بویلرهای زغال سنگ سوز لوکوموتیوهای بخار از این نوع بوده‌اند این نوع دستگاهها تقریبا از رده خارج شده اند و دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرند. در این نوع دیگ آب گرم گازهای تولید شده از شعله و احتراق، مسیر دیگ را یکبار طی کرده و بعد از طریق دودکش خارج می شدند.

دیگ آبگرم دو پاس

 (برای تولید آب‌گرم) در این بویلرها گازهایی که در اثر احتراق و شعله ایجاد می شوند، مسیر دیگ را دو بار طی می کنند و بعد وارد دودکش می شوند. در این نوع دستگاهها گازهای تولید شده یکبار از جلوی دیگ عبور کرده و پس از رسیدن به انتها از طریق لوله های تعبیه شده که انتقال حرارت نام دارند به جلوی دیگ باز می گردند.


دیگ آبگرم کوره برگشتی 

در این بویلر ها هم گازهای تولید شده در اثر احتراق مسیر دیگ را دوبار طی می کنند با این تفاوت که این گازها از مرکز کوره تا انتها حرکت کرده و بعد از اینکه به انتهای کوره رسیدند چون به صورت بسته طراحی شده اند و همینطور به خاطر محدب بودن انتهای آن از اطراف کوره مسیر خود را پیدا کرده و به جلوی دیگ باز می گردند. بعد از این مرحله گازها به پاس لوله ها منتقل می شوند و از طریق دودکش خارج می گردند. در این نوع بویلرها چون گازهای تولید شده سه بار مسیر دیگ را طی می کنند راندمان بیشتری نسبت به نوع دو پاس دارند.


دیگ آبگرم سه پاس

(برای تولید آب‌گرم و بخار) در این نوع بویلرگازهای حاصل از احتراق سوخت سه بار مسیر دیگ را طی خواهند کرد. این دیگ ها به همین دلیل اگر درست و دقیق طراحی شوند، نسبت به انواع دیگر راندمان بسیار بالاتری دارند.


دیگ آبگرم چهارپاس:

دیگ‌های ۴ پاس صرفاً برای تولید بخار در تناژ بالا تولید می‌شود. گازهای ناشی از احتراق مسیر دیگ را چهار بار طی می‌کند و بعد وارد دودکش می‌شود.


دیگ آبگرم عقب خشک و عقب تر 

نوع دیگری از بویلر وجود دارد که آن را عقب تر می گویند. در این نوع دیگ آب گرم بین محفظه احتراق و انتهای دیگ وجود دارد و در نوع عقب خشک بین محفظه احتراق و انتهای دیگ سیمان و یا آجر نسوز قرار می دهند. استفاده از دیگ های عقب تر مزیت های بیشتری دارد. این دیگ ها راندمان حرارتی بالاتری داشته و البته تنش حرارتی کمتری هم دارند و تعمیرات و نگهداری آنها هم مقرون به صرفه تر است.

در دسته‌بندی دیگری دیگ‌های آبگرم فولادي به دو نوع زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:
•    دیگ آب گرم فولادی wet back
•    دیگ آب گرم فولادی Dry back

دیگ آبگرم فولادی wet back
در دیگ آبگرم وت بک (Wet back) میان بخش انتهای دیگ و بخش احتراق، آب قرار دارد. بازدهی گرمایشی بالاتری دارد. و همچنین به تعمیرات و نگهداری کمتری نیاز دارد. و همچنین قیمت بالاتری دارد.


دیگ آبگرم فولادی Dry back
در این مدل دیگ در بخش انتهایی کوره دیگ، آجرنسوز و یا سیمان‌کار شده است. در ظرفیت‌های کم (ساختمان‌های کوچک) از این مدل استفاده می‌شود.